Verplichte AOV voor zzp’ers: voor wie geldt die en wanneer gaat hij in?

Ben ik als zzp’er verplicht om een AOV af te sluiten?

Nee, op dit moment ben je als zzp’er niet verplicht om een arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV) af te sluiten. Er ligt wel een wetsvoorstel om een verplichte basisverzekering voor arbeidsongeschiktheid in te voeren: de Basisverzekering Arbeidsongeschiktheid Zelfstandigen (BAZ).

Als het wetsvoorstel wordt aangenomen, moeten veel zelfstandigen zich verzekeren tegen langdurige arbeidsongeschiktheid. Dat gebeurt in principe via de publieke basisverzekering. Onder bepaalde voorwaarden kun je in plaats daarvan kiezen voor een private arbeidsongeschiktheidsverzekering. De wet is nog niet definitief en kan tijdens de behandeling in de Tweede en Eerste Kamer nog veranderen.

Wanneer gaat de verplichte AOV voor zzp’ers in?

Er is nog geen definitieve ingangsdatum voor de verplichte AOV voor zzp’ers. De BAZ kan in ieder geval niet vóór 1 januari 2030 worden ingevoerd. Of invoering in 2030 wel haalbaar is, staat nog niet vast. Het wetsvoorstel voor de BAZ is in maart 2026 ingediend bij de Tweede Kamer. Daarna moet ook de Eerste Kamer ermee instemmen. Bovendien kost de uitvoering tijd. Onder andere UWV en de Belastingdienst moeten zich voorbereiden op de nieuwe verzekering. De Raad van State concludeerde op basis van uitvoeringstoetsen dat invoering vóór 1 januari 2030 niet mogelijk is.

De verplichte AOV laat dus nog een aantal jaren op zich wachten. Dat betekent alleen niet dat je tot die tijd geen risico loopt. Ook vóór de invoering van de BAZ kun je ziek worden of door een ongeval tijdelijk of langdurig niet kunnen werken.

Voor wie geldt de verplichte AOV voor zelfstandigen?

Volgens het huidige wetsvoorstel gaat de verplichte AOV gelden voor zelfstandigen die voor de inkomstenbelasting winst uit onderneming hebben. Het gaat dus om IB-ondernemers. Dat betekent dat de BAZ niet alleen voor zzp’ers is bedoeld. Ook zelfstandig ondernemers mét personeel kunnen onder de verplichte AOV vallen.

De BAZ is bedoeld als basisverzekering voor langdurige arbeidsongeschiktheid. Het huidige voorstel (omdat het om een wetsvoorstel gaat, kunnen deze bedragen, percentages en voorwaarden nog veranderen):

• Premie: 5,4 procent van de winst

• Maximale premie: volgens de huidige berekeningen € 171 bruto per maand. Dit is gebaseerd op het minimumloon van 2025 en wordt geïndexeerd

• Uitkering: 70 procent van het eerdere inkomen, tot maximaal het wettelijk minimumloon

• Wachttijd: twee jaar

Wie valt niet onder de verplichte AOV?

Niet iedere zelfstandige valt volgens het huidige wetsvoorstel onder de verplichte AOV. Er zijn verschillende uitzonderingen. Zo vallen directeur-grootaandeelhouders (dga’s) niet onder de BAZ. Dat geldt ook voor mensen die inkomsten uit overig werk ontvangen en partners die meewerken in de onderneming van hun partner.

Ook voor zelfstandigen die daarnaast in loondienst werken, gelden bijzondere regels. Ben je vanuit je baan al verzekerd tegen arbeidsongeschiktheid op het niveau van het minimumloon, dan hoef je geen premie voor de BAZ te betalen. De precieze uitzonderingen en voorwaarden staan nog niet definitief vast zolang het wetsvoorstel niet is aangenomen.

Kun je onder de verplichte AOV uitkomen met een alternatief?

Ja, volgens het huidige wetsvoorstel is een opt-out voor de verplichte AOV mogelijk. Je kunt dan onder voorwaarden kiezen voor een private AOV in plaats van de publieke basisverzekering. Een opt-out betekent dus niet dat je helemaal geen arbeidsongeschiktheidsverzekering hoeft te hebben. Je kiest voor een andere verzekering die aan de wettelijke voorwaarden voldoet.

Heb je, wanneer de BAZ wordt ingevoerd, al een private AOV die aan de wettelijke voorwaarden voldoet? Dan hoef je volgens het huidige wetsvoorstel niet deel te nemen aan de publieke basisverzekering bij UWV.

Is een schenkkring een alternatief voor de verplichte AOV?

Nee, een schenkkring is geen opt-out voor de verplichte AOV. Een schenkkring kan wél een aanvulling zijn, omdat de voorgestelde BAZ pas na een wachttijd van twee jaar uitkeert. Word je arbeidsongeschikt, dan ontvang je volgens de huidige plannen de eerste twee jaar nog geen uitkering uit de verplichte AOV. Je moet in die periode dus op een andere manier voor inkomen zorgen. Bijvoorbeeld met spaargeld of een ander financieel vangnet.

Een schenkkring kan helpen om juist deze eerste periode van arbeidsongeschiktheid op te vangen. Ook de Rijksoverheid noemt een schenkkring als een van de mogelijkheden om de wachttijd van twee jaar te overbruggen.

Een schenkkring en de verplichte AOV hebben daarmee ieder een andere functie. De schenkkring kan een vangnet bieden tijdens de eerste twee jaar van arbeidsongeschiktheid en de voorgestelde BAZ is de verzekering tegen langdurige arbeidsongeschiktheid. Ze kunnen dus naast elkaar bestaan en elkaar aanvullen.

Waarom is die wachttijd van twee jaar belangrijk?

De wachttijd is een belangrijk onderdeel van de plannen voor de verplichte AOV. Volgens het huidige wetsvoorstel keert de BAZ pas uit nadat je twee jaar arbeidsongeschikt bent geweest. Dat betekent dat je niet alleen moet nadenken over hoe je langdurige arbeidsongeschiktheid verzekert. Minstens zo belangrijk is de vraag: hoe betaal ik mijn vaste lasten als ik morgen ziek word en langere tijd niet kan werken? Je kunt daarvoor bijvoorbeeld een financiële buffer opbouwen of deelnemen aan een schenkkring. Welke oplossing bij je past, hangt onder andere af van je inkomen, vaste lasten, spaargeld en hoeveel risico je zelf kunt en wilt dragen.

Moet ik nu al iets regelen voor arbeidsongeschiktheid?

Je hoeft nu nog geen verplichte AOV af te sluiten. Het is wel verstandig om nu al na te denken over je inkomen als je niet kunt werken. De verplichte AOV laat waarschijnlijk nog jaren op zich wachten en kent volgens het huidige voorstel bovendien een wachttijd van twee jaar. Kijk daarom naar je totale financiële vangnet. Stel jezelf bijvoorbeeld deze vragen:

• Hoeveel maanden kan ik mijn vaste lasten betalen uit mijn spaargeld?

• Wat heb ik geregeld als ik één of twee jaar niet kan werken?

• Hoe ben ik beschermd als mijn arbeidsongeschiktheid langer duurt?

Bij Zelfstandig Ondernemers geloven we dat je die risico’s niet allemaal op dezelfde manier hoeft af te dekken. Zelfstandig waar het kan, samen waar het slimmer is. Een eigen buffer kan een eerste klap opvangen, een schenkkring kan inkomen bieden tijdens de eerste periode van arbeidsongeschiktheid en een AOV kan bescherming bieden wanneer je langdurig uitvalt. Zo hoef je niet te wachten op de verplichte AOV om je inkomen bij ziekte beter te beschermen.